Ljubav i mržnja

Zagreb film festival: Ubio sam majku (J ai tué ma mère), red. Xavier Dolan

  • Ubio sam majku (J ai tué ma mère), red. Xavier Dolan

    Pobjednički naslov 7. Zagreb film festivala i kanadski kandidat za Oscara, prvijenac je mladog rimbaudovskog čuda od djeteta (na kojeg, se baš kao i osebujnog Antonina Artauda, referira u imenu svog celuloidnog dečka Francoisa Arnauda), dvadesetogodišnjeg Xaviera Dolana, koji u Ubio sam majku biva i čudesni dječak i prokleti pjesnik, kreirajući - i opet rimbaudovsku, eksploziju boje, osjećaja i strasti, kao redatelj, scenarist (napisao ga je za svega tri dana, kao sedamnaestogodišnjak), glavni glumac i producent. Na tragu kompleksnih, kontroverznih kanadskih filmaša-vizionara poput Davida Cronenberga ili Guya Maddina, Dolan pokazuje nevjerojatnu zrelost i sigurnost; kroz turbulentan, intenzivan odnos majke i sina odnosno kompleksan odnos ljubavi i mržnje inteligentnog i buntovnog srednjoškolca Huberta (Dolan) i njegove samohrane majke Chantal (odlična low-key Anne Dorval), pripadnika srednje klase, prezentira polu-autobiografsku dramu o odrastanju. Na tragu moderne psihoanalize, prikazuje infantilnu iskrivljenu fiksaciju na majčinu sliku kao involutivno ponašanje; pri čemu majka i nadalje nesvjesno opčinjava, pa postaje ujedno i sigurno utočište, kao i opasnost od tlačenja skučena prostora i gušenja zbog pretjerana produživanja funkcije hraniteljice i vodiča, odnosno simultano i konstruktivan i destruktivan aspekt Geje, Here, Kali ili Isis.
    Ubio sam majku (J ai tué ma mère), red. Xavier Dolan
    Glatko tekuća naracija kod Dolana se gradi nizom histeričnih konflikata među dvama karakterima; prenoseći nam osobne autorove tankoćutnosti, bujnu imaginaciju zanesenosti životom i umjetnošću, od etike De Laclosa do melankolije Jamesa Deana; sve začinjeno pravom dozom drskosti i samosvojnosti, da postaju zarazne. Dolan je poglavito talentiran za fino nijansiranu, jetku komiku a ima i screen-presence te rafinirani smisao za lijepo (ekranom defiliraju izrazito zgodni dečki).
    Ubio sam majku (J ai tué ma mère), red. Xavier Dolan
    Referencijalnost i citatnost kojima film obiluje ipak su sredstva iluminacije centralnoga odnosa, iako mogu djelovati i pomalo pretenciozno ambicioznim, narcisoidnim i egzibicionističkim Dolanovim ego-tour de forceom. Ipak, sve svoje slabosti film ludistički pretvara u prednosti. Primjerice, iako ponešto nediscipliniran uradak, nedisciplina Ubio sam majku može se iščitati i kao svojevrsna prednost, kreativan nered mladog autora; njegova Chantal – promatrana karikaturalno, kao bezosjećajno kič-čudovište, sa svojim lošim ukusom i nedovoljnom obrazovnom širinom, prijeti postati stereotipom (koji je lako ismijati) i pretvoriti film u Perryjevu Dragu mamu, no djelo nikad ne otklizne ispod fluidne linije kvalitetna arta. Također, inkozistentnost karakterizacije, sporadična repetitivnost i katkad nejasna motiviranost likova, čak i rubno plošno stiliziranje (sa dvije donekle intruzivne scene, koje kao da ne pripadaju cjelokupnome tonu filma /gay-napad i ljubavna scena u uredu Antoninove majke/) minorni su problemi koje je relativno lako nadići i zasigurno će tako i biti u Dolanovu sljedećem filmu.
    Ubio sam majku (J ai tué ma mère), red. Xavier Dolan
    Ono što je posebno zadivljujuće jest redateljeva sposobnost da ne preeksponira očiglednu gay-podtemu, umješnom je decentnošću smjestivši u drugi plan pozadinske informacije, nebitne za dominantnu radnju; također, crno-bijeli inserti u formi dnevnika junaka, montažne su sekvence s direktnim Hubertovim samorefleksivnim, filozofski tendirajućim ispovijestima u kameru; tu je i općenita sklonost krupnim planovima, konzistentno i namjerno loše uokvirenima – s praznim prostorom lijevo ili desno od glave protagonista, kao simbolima njihove emotivno-psihološke udaljenosti; odnosno, posebnu snagu pojedinim kadrovima daje odlično interpolirano i akcentuirano miješanje slow-motion pokreta sa snažnim orkestralnim scoreom Nicholasa Savard-L'Herbiera. Sve u svemu, Ubio sam majku svakako se izdvaja iz gomile celuloidnih naslova jer progovara o istinitim ljudskim odnosima u kojima se svatko može prepoznati te postaje istinski crowdpleaser.

    © Katarina Marić, KULISA.eu, 25. listopada 2009.

Piše:


kritike i eseji